EEN AFGESCHEIDEN DOMINEE NAAR ZUID AFRIKA

Het zendingswerk van de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) speelt zich voornamelijk af op het kerkterrein van de Gereformeerde Kerke in Suid Afrika (GKSA), ook wel Dopperkerken genoemd. Hoewel de kerken ongeveer 100.00 leden hebben is het het kleinste van de drie ‘Nederlandse’ kerkgenoot-schappen. Bekende leden van de GKSA zijn Paul Kruger, de dichter Totius en de president die Mandela vrij liet, F.W. de Klerk. Deze GKSA zijn zusterkerken van de NGK.

Aan het onstaan van de GKSA is de naam van ds. Dirk Postma verbonden. Hij was in Nederland een bekende predikant in afgescheiden kringen. Volgens Schutte wordt het beeld van Postma wat al te ‘traditioneel’ ingevuld, met een neiging naar het hagiografische (elementen als ‘een eenvoudige afkomst, armoedige jeugd, geringe scholing: ook die zijn standaardelementen in de historiografie over de meeste Afgescheiden predikanten’ (pagina 18/9). In Afgescheiden kringen was Postma een populair predikant die veel kerkgangers trok, maar niet iedereen was enthousiast, want uit ultra-orthodoxe kring kreeg hij kritiek omdat hij te los en te licht zou zijn.

Postma Dirk

Op de generale synode van de Christelijke (Afgescheiden) Gereformeerde Kerk van 1857 werd besloten om in contact te treden met met gemeente in de Transvaal, Zuid Afrika. In 1858 vertrok Postma, als gevolg van dit besluit, met de boot naar het verre zuiden. Dat het besluit van de synode werd genomen op basis van onjuiste gegevens werd pas later duidelijk. In die tijd waren mensen als Groen van Prinsterer en Koenen kritisch over de houding van de Boeren tegenover de ‘zwarten’. Groen schreef dat de Boeren meer gexefntersseerd leken in het beheren dan in het bekeren van de ‘zwarten’. Waarom besluit Postma naar Transvaal te gaan? Nergens heeft hij de reden daarvoor verteld. Bij zijn vertrek hield hij zowel de mogelijkheid om daar te blijven als de mogelijkheid om weer naar Nederland terug te keren open.

Volgens Paul Kruger was ds. Postma niet de initiator van de GKSA, de beweging was al eerder op gang gekomen. Als sinds 1855 protesteerden Kruger en de zijnen tegen de ontwikkelingen in de kerk. De Doppers bleken bevindelijk en conservatief te zijn. Postma heeft zich ingezet voor de ontwikkeling en de uitbreiding van de GKSA. Postma heeft zich ingezet voor de scheiding van staat en kerk (zo voorkwam hij ook dat een andere kerk de staatskerk was), voor een vrije kerk, voor vrij onderwijs, voor het Nederlands boven het Afrikaans (!).

Postma was een vruchtbaar mens: 21 kinderen uit vijf huwelijken. Verschillende van zijn zonen leidde hij op tot predikant, enkele dochters trouwden met studenten theologie. Hij werd opgevolgd door schoonzoon Lion Cachet. Een schoonzoon en een kleinzoon zorgden er voor (met Lion Cachet) dat de theologische opleiding verhuisde naar Potchefstroom. Ook president de Klerk was een afstammeling van Postma. Veel Dopperfamilies zijn direct of indirect verbonden aan de jongen uit Dokkum.

Gerrit Schutte – Een Afgescheiden dominee naar Zuid-Afrika. Dirk Postma na anderhalve eeuw. In: Documentatieblad Voor de Nederlandse Kerkgeschiedenis na 1800 – december 2009 (nummer 71) – pagina 16 – 34.

Advertisements

Published by

semper

I enjoy reading about Africa. New books. Old books. By African writers. By non-African writers. Novel. History. Travel. Biographies. Autobiographies. Politics. Colonialism. Poetry.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.